از دست دادن حافظه

علل مختلف از دست دادن حافظه

مقدمه

بیشتر ما، گاه و بیگاه یا بیشتر، تجربه ناخوشایندی از فراموش کردن چیزی داشته‌ایم. این از دست دادن حافظه می تواند باعث ناراحتی و ناامیدی شود،  و همچنین این ترس را در ما ایجاد نمائید که به بیماری الزایمر مبتلا شدیم. درست است که  آلزایمر و انواع دیگر زوال عقل علت بسیاری از موارد از دست دادن حافظه هستند. اما خبر خوب این است که عوامل غیر دائمی دیگری نیز وجود دارند که می توانند باعث از بین رفتن حافظه شما باشند.

ما در این مطلب می خواهیم توضیح دهیم چه عواملی باعث فراموشی می شود؟ چه چیزی مانع از ذخیره اطلاعات می شود و باعث می گردد ما نتوانیم برخی از وقایع را به یاد آوریم؟

دلایل عاطفی

از آنجا که ذهن و بدن ما به هم متصل هستند و یکدیگر را تحت تاثیر قرار می دهند، احساسات و افکار ما می توانند برای مغز ما نیز تاثیر بگذارند. تامین انرژی لازم برای مقابله با احساسات خاص یا فشارهای زندگی می تواند در روش به خاطر سپردن جزئیات و برنامه‌های شما اختلال ایجاد کند. غالبا این عوامل محرک عاطفی که باعث از دست دادن حافظه می شود از طریق مشاوره یا تغییر سبک زندگی بهبود می یابند. حتی اطلاع از مواردی که باعث افزایش استرس شما می شود و محدود کردن آنها می تواند به بهبودتان کمک کند.

استرس

استرس بیش از حد می تواند ذهن ما را تحت الشعاع قرار دهد و باعث حواس پرتی و فراموشی شود. استرس کوتاه مدت می تواند باعث فراموشی لحظه‌ای شود، در حالی که قرار گرفتن در معرض استرس طولانی مدت ممکن است خطر زوال عقل را افزایش دهد. مدیریت استرس یک استراتژی مهم برای حفظ کیفیت زندگی و بهبود سلامت بدن و مغز شما است.

افسردگی

افسردگی می تواند عملکرد مغز را کّند نمائید و باعث شود مغز تمایل به ثبت اطلاعات محیط اطراف خود نداشته باشد. این موضوع باعث کاهش حافظه و تمرکز می شود. عملکرد مغز شما ممکن است چنان کّند شود که شما دیگر نتوانید به آنچه اتفاق می افتد توجه کنید. در نتیجه یادآوری چیزی که به آن توجه نکردید دشوار است. افسردگی همچنین می تواند مشکلاتی در خواب سالم ایجاد کند، که یادآوری اطلاعات را دشوارتر می نمائید.

با وجود اینکه افسردگی باعث می شود که در زندگی روزمره افراد احساس گیجی داشته باشد و به زوال عقلی موقت مبتلا شوند اما در تست‌های ادراکی (شناختی) این افراد بسیار خوب عمل می کنند. افسردگی معمولا قابل درمان است. اغلب اوقات ترکیبی از مشاوره و دارو می تواند آن را درمان نمائید.

اضطراب

اگر تاکنون در هنگام شرکت در امتحان یا آزمونی نتواسته‌اید سوالات را پاسخ دهید، در حالی که جواب‌ها را می دانستید، علت آن اظطراب است. برخی از افراد در زمان شرکت در آزمون‌های مهم مانند کنکور یا آزمون استخدامی دچار اظطراب می شوند. البته همیشه هم به این صورت نیست چون برخی از افراد به صورت مداوم دچار اختلال اظطراب می شوند که این موضوع عملکرد قسمت‌های مختلف بدن آنها را از جمله حافظه را دچار اخلال می کند.

غم و اندوه

غم و اندوه نیاز به انرژی جسمی و عاطفی زیادی دارد و این موضوع می تواند توانایی ما را برای تمرکز روی رویدادها و افراد اطرافمان کاهش دهد. در نتیجه حافظمان نمی تواند رویدادها را به صورت کامل ثبت کند. غم و اندوه تاثیری مانند افسردگی  بر روی حافظه ما دارد با این تفاوت که علت غم و اندوه بیشتر اوقات به خاطر یک وضعیت خاص یا از دست دادن شخص خاصی است، در حالی که افسردگی ممکن است بدون دلیل خاصی ایجاد شود.

غم و اندوه عمیق نیاز به زمان دارد تا تمامی اتفاقات را بتوانید پردازش کنید، بنابراین لازم است که شما مدتی را با غم خود سپری کنید. زمانی که شما از غم و اندوه خود عبور می نمائید از نظر جسمی و روحی احساس می کنید که بسیار خسته هستید. شما برای عبور از این وضعیت می توانید از مشاوره و یا گروه‌های پشتیبانی استفاده کنید.

از دست دادن حافظه موقت

داروها و درمان‌های پزشکی

گاهی اوقات افت حافظه را می توان به داروها یا مواد دیگر نسبت داد. داروهای بدون نسخه، مواد روان گردان و مواد بیهوشی می تواند در از دست حافظه موقت تاثیر گذار باشد.

الکل یا مواد مخدر غیرقانونی

نوشیدن الکل یا استفاده از مواد مخدر غیرقانونی می تواند حافظه شما را چه در کوتاه مدت و چه در طولانی مدت مختل کند. این مواد می تواند هم باعث فراموشی شود و هم خطر زوال عقل در سال‌های بعد را افزایش دهد. از جمله مشکلات دیگری که این مواد می تواند ایجاد نمائید آسیب شدید به مغز است. الکل بیش از حد همچنین می تواند باعث سندرم ورنیک کورساکوف (Wernicke Korsakoff) شود که اگر بلافاصله درمان نشود ممکن است باعث از بین رفتن بینایی و حافظه شود.

داروهای تجویزی

فقط به دلیل اینکه یک دارو به طور قانونی توسط پزشک تجویز می شود، به این معنی نیست که نمی تواند به بدن شما آسیب برساند یا حافظه شما را مختل کند. اگر شما حتی دارو را طبق دستور پزشک مصرف کنید، اما داروهای دیگری نیز همراه این دارو مصرف نمائید، ممکن است باعث شود شما نتوانید به خوبی برخی از رویدادها را به خاطر آورید. اگر برای چندین بیماری به پزشکان مختلف مراجعه می کنید، اطمینان حاصل کنید که داروهای که هر پزشک تجویز می کند با داروها پزشک دیگر تداخل ندارد. بهتر است در زمان رفتن پیش پزشک جدید، داروهای پزشکان قبلی را نیز همراه خود ببرید تا دچار مشکل یا مسمویت دارویی نشوید.

شیمی درمانی

اگر شیمی درمانی را به عنوان درمانی برای سرطان دریافت می کنید، ممکن است دچار  عارضه “مغز شیمیایی” شوید. مغز شیمیایی باعث ایجاد یک سری تغییرات در پردازش اطلاعات، حافظه و تمرکز می شود.

جراحی قلب

برخی تحقیقات نشان می دهد که پس از جراحی بای پس قلب، احتمال افزایش سردرگمی و اختلال حافظه وجود دارد. این مشکل ممکن است با بهبودی بیمار برطرف شود، ولی توجه نمائید این عمل بسیار مهمتر از این عارضه است پس بهتر عمل خود را انجام دهید. ولی حتما درمورد نگرانی‌های خود با پزشکتان صحبت کنید.

بیهوشی

برخی از افراد اعلام کردن که به طور معمول چند روز بعد از استفاده از دارو بیهوشی دچار سردرگمی و یا از دست دادن حافظه شده‌اند. با این حال، طبق تحقیقاتی که انجام شده است مشخص نیست که آیا رابطه مستقیمی بین بیهوشی و از دست دادن حافظه وجود دارد یا نه. ممکن است برخی از عوامل دیگر باعث کّند شدن عملکرد مغز شوند.

درمان با شوک

ECT یا شوک گاهی برای درمان بیماران مبتلا به افسردگی شدید استفاده می شود، با وجود اینکه این روش درمان برای این بیماران بسیار مفید است اما گاهی اوقات ممکن باعث از بین رفتن حافظه آنها شود. شما باید با پزشک خود در مورد خطرات و مزایای ECT صحبت کنید. از آنجا که این روش درمان برای برخی از افراد موثر بوده است، ممکن حتی با وجود از دست دادن حافظه باز هم آن را برای افزایش کیفیت زندگیتان انجام دهید.

خستگی و محرومیت از خواب

داشتن یک خواب منظم و اندازه مزایای زیادی مانند افزایش وزن کمتر، انرژی بیشتر و توانایی تفکر واضحتر را دارد. خسته شده‌اید زیرا شب گذشته خوب نخوابیدید، این موضوع به صورت کاملا واضح بر یادگیری و حافظه شما تاثیر دارد. شما خودتان نیز حتما تاکنون به تاثیر بی خوابی بر روی یادگیری و حافظه پی برده‌اید.

ضربه مغزی و صدمات سر

ضربه مغزی و ضربه‌های که به سر وارد می شود می تواند باعث اختلال در حافظه كوتاه مدت شود. حتی برخی تحقیقات نشان می دهد كه این بیماری‌ها می توانند احتمال بروز زوال عقل را در سال‌های آینده افزایش دهند. حتما در هنگام ورزش‌های مانند دوچرخه سواری و اسکیت سواری از محافظ و کلاه ایمنی استفاده کنید. اگر ضربه‌ای به سر شما وارد شد، مهم است که قبل از انجام فعالیت‌های روزانه و ورزش کردن، سر خود را به طور کامل درمان کنید. هر گونه سردرد و مشکل در تمرکز را بعد از آسیب دیدگی سر با پزشک خودتان در میان بگذارید.

کمبود ویتامین B12

ویتامین B12 یک ویتامین بسیار مهم است. در برخی از افراد که به صورت شدید این ویتامین را در بدن خود کم دارند، علائم زوال عقل ظاهر می شود و بسیاری آن را با این بیماری اشتباه می گیرند. در حالی که با مصرف این ویتامین، علائم بیماری کاهش می یابد حتی در برخی از افراد به صورت کامل علائم برطرف می شوند.

مشکلات تیروئید

هر دو هم کم کاری تیروئید و هم پرکاری تیروئید می توانند باعث مشکلات شناختی مانند از دست دادن حافظه و  اختلالات فکری شوند. اگر متوجه کّندی عملکرد مغزتان شدید یا یادآوری موضوعات برایتان دشوار شد، این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. ممکن است آزمایش تیروئید شما مثبت باشد، به خصوص اکر سایر علائم این بیماری را دارید. درمان تیروئید می تواند باعث بهبود حافظه و تمرکز شما شود.

از دست دادن حافظه

اختلالات کلیه

هنگامی که کلیه‌های شما به خوبی کار نمی کنند، مانند نارسایی مزمن یا حاد کلیه، تجمع محصولات زائد بدن مانند تجزیه پروتئین‌ها (breakdown of proteins) بر عملکرد مغز شما تأثیر بگذارد. علاوه بر این، مطالعات منتشر شده در سال 2017 نیز نشان می دهد که افراد مبتلا به آلبومینوریا (وجود پروتئین آلبومین در ادرار) به احتمال زیاد دچار اختلال در حافظه و شناخت می شوند.

اختلالات کبدی

بیماری های کبدی، مانند هپاتیت، می تواند باعث آزاد شدن سموم در جریان خون شما شود که  بر عملکرد مغز تأثیر می گذارد. انسفالوپاتی (encephalopathy)  کبدی یک اختلال مغزی است که  از مشکلات جدی کبدی به وجود می آید. اگر مشکل کبدی دارید و از نظر حافظه و تفکر دچار مشکل شده‌اید، حتماً برای تشخیص و درمان سریع آن را به پزشک خود گزارش دهید.

آنسفالیت

این عفونت حاد بافت مغز است که ممکن علائم زوال عقل مانند سردرگمی و مشکلات حافظه، همراه با تب، سردرد و حتی تشنج را ایجاد کند. اگر به آنسفالیت شک دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

بارداری

بعضی اوقات، تغییرات در مواد شیمیایی و هورمون‌های بدن، همراه با تغییرات عاطفی و جسمی در بارداری، می تواند باعث فراموشی شود. خوشبختانه این یک شرایط موقتی است که در موعد مقرر برطرف می شود.

یائسگی

مشابه دوران بارداری ، تغییرات هورمونی در یائسگی می تواند باعث ایجاد آشفتگی در فرایند فکری و خواب افراد شود. که این موضوع نیز بر روند شناختی آنها تاثیر می گذارد. برخی از پزشکان برای رفع علائم موقتی یائسگی مکمل‌های هورمونی یا سایر روش‌های درمانی را تجویز می کنند.

عفونت‌ها

عفونت‌ها، مانند ذات الریه یا عفونت‌های دستگاه ادراری، می تواند باعث فراموشی بخصوص در بزرگسالان مسن و سایر افراد با بیماری مزمن سلامتی شود .برخی از افراد، فقط هذیان می گویند و این تنها علامت بیرونی عفونت در آنه است. حتماً این علائم را فوراً به پزشک  خودگزارش دهید. درمان سریع می تواند به بازگرداندن حافظه به عملکرد عادی آن کمک کند.

سکته‌های مغزی

سکته‌های مغزی بر عملکرد مغز به میزان قابل توجهی تأثیر می گذارند. گاهی اوقات، از دست دادن حافظه مربوط به سکته مغزی دائمی است، اما در موارد دیگر حافظه با بهبودی مغز بهبود می یابد.

حملات‌ ایسکمی گذرا (Ischemic)

حملات‌ ایسکمی گذرا، همچنین به عنوان “سکته مغزی کوچک” شناخته می شود، اگر چه از نظر پزشکی دقیقا یکسان نیستند. حملات‌ ایسکمی گذرا  یک انسداد مختصر در مغز است که می تواند باعث کاهش حافظه، همراه با سایر علائم مانند سکته مغزی شود. این علائم معمولاً به خودی خود برطرف می شوند. اما برای جلوگیری از سکته‌های بعدی درمان مهم است.

تومورهای مغزی

تومورهای مغزی می توانند باعث سردرد و مشکلات جسمی شوند اما در بعضی مواقع می توانند بر حافظه و تفکر ما نیز تأثیر بگذارند. بسته به شدت و نوع تومور، درمان اغلب می تواند این علائم را تسکین دهد.

کهولت سن

هر چه سن افراد بیشتر می شود و به پیری نزدیک می شود، پردازش مغز آنها به طور کلی کّند می شود و توانایی حافظه آنها برای به خاطر آوردن رویدادها ممکن است کمی کاهش یابد. به عنوان مثال، یک فرد مسن سالم هنوز هم می تواند اطلاعات را به خاطر بسپارد، اما احتمالاً به راحتی نمی تواند خاطرات دوران کودکی یا بزرگسالی خود را به یاد آورد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.