ترجمه؛ تعریف این واژه مهم و انواع آن

ترجمه؛ تعریف این واژه مهم و انواع آن

قبل از هر چیز لازم تا با واژه ترجمه آشنا شویم (translation) ترجمه عمل تغییر یک متن یا گفتار از یک زبان به زبان دیگر است. تنها تعریف ابتدایی و عامیانه از لفظ ترجمه این است.

https://zard.news/کسی که کار ترجمه انجام می‌دهد مترجم یا (translator) می‌نامند. علمی که اصول و روش ترجمه را مورد مطالعه قرار می‌دهد علم ترجمه شناسی (translatology) می‌گویند.

همچنین شخصی که آگاه به این علم است و یا آن را مطالعه می‌کند ترجمه شناس (translatologist) می‌گویند.

در ادامه با ما همراه باشید تا بیشتر با این واژه آشنا شویم.

واژه ترجمه

این واژه برخلاف باور عموم برگرداندن یک متن از یک زبان به زبانی دیگر نیست بلکه داد و ستد فرهنگ، انديشه، هنر و ادبيات است.

يك تخصص است كه نياز به سه چيز دارد:  1) تسلط به زبان مادري- تسلط به زبان خارجي متن 3) آشنايي با انديشه، افكار و تاريخ ادبيات حاكم بر متن.

این واژه محتاج دانستن و احاطه كامل بر زبان مبدا و زبان مقصد است و مترجم بايد بر ادبيات هر دو زبان مسلط باشد.

در ترجمه ذهن مترجم جایگزین ذهن نویسنده می‌شود. یک مترجم خوب کسی است که بتواند نشانه‌های کلامی و مفاهیم را به درستی جایگزین کند.

این کار صرفاً انتقال اطلاعات نیست. بلکه مترجم باید درک خواننده را هم در نظر بگیرد. تا بتواند ظرایف زبان فارسی را هم در آثارش به کار گیرد.

مترجم با زبان و فرهنگ پیوندی عمیق دارد  يكي از عوامل پيشرفت هاي پزشكي، اقتصادي و … در ايران تبادل فرهنگي حاصل از ترجمه بوده است.

اگر دقت كرده باشيد امروزه بسياري از نويسندگان از آثار كشورهاي غربي در داستان نويسي يا سرودن شعر تقليد مي كنند. دليل آن هم روشن است کشورهای غربی که به لحاظ سیاسی و اقتصادی قوی‌تر هستند امکانات بیشتری دارند.

بدین ترتیب شکوفایی ادبی هم در این کشورها بیشتر به وجود می‌آید. آن‌ها آثارشان را برای ترجمه به کشورهای ضعیف‌تر ادبی صادر می‌کنند.

 ایران با اینکه به غنی بودن در ادبیات مشهور است. اما در قرن‌های اخیر از این غنای ادبی عقب مانده است و در حال پس رفت است.

ترجمه
ترجمه

مترجم کیست؟

مترجم یا برگرداننده کسی یا ویژگی کسی است که در صنعت یا هنر مهارت دارد و عهده‌دار درک و تفسیر موضوعات، معانی و مفاهیم پدید آمده در یک زبان (زبان مبدا) و سپس انتقال، معادل یابی و بازسازی آن‌ها در زبانی دیگر (زبان مقصد) است.

تعریف ترجمه و انواع آن

این مطلب عبارت است از پیدا کردن نزدیک‌ترین معادل طبیعی پیام زبان دهنده در زبان گیرنده، نخست از لحاظ معنایی و دوم از لحاظ سبک.

ترجمه ماشيني و ترجمه انساني

ترجمه ماشيني، ترجمه اي است كه توسط ماشين انجام مي شود و هميشه نياز به ويرايش توسط انسان را دارد. در اين نوع ترجمه فقط از نظر ظاهري كلمات جايگزين مي شوند. حداكثر تا 20 درصد ترجمه درست مي باشد.

پس مي توان گفت كه اصطلاح ماشيني، غلط مصطلحي بيش نيست. بهتر است آن را فراموش كنيم و جز اين كه وقتي بيشتر از ترجمه صرف ويرايش كنيم هيچ گونه سودي ندارد.

علت غير قابل بودن ترجمه ماشيني هم اين است كه نياز به قدرت درك و فهم و شعور است. كه ماشين با وجود هوش مصنوعي فاقد آن است.

ترجمه
ترجمه

مترجم واقعي كيست؟

مترجم واقعي شخصي است كه بتواند آنچه مقصود نويسنده زبان مبداء است را به زبان مقصد برگردان كند به گونه اي كه اگر نويسنده زبان مبداء، زبان مقصد را بلد بود، هماني را مي گفت كه مترجم به زبان مقصد گفته است. 

مهارتهاي اصلي موردنياز براي این مطلب چيست؟

الف) تسلط كامل به گرامر زبان مبداء

ب) تسلط كامل به گرامر زبان مقصد

ج) تسلط به لغات عمومي و تخصصي زبان مبداء و مقصد و روش كاربرد آن

د) تسلط علمي به متن مورد ترجمه براي پي بردن به مقصود اصلي نويسنده

ه) تسلط به اصول اوليه ويرايش به زبان مقصد جهت سهيل كار ويراستار

ابزارهای مورد نیاز برای این واژه چیست؟

الف) علم كافي در متن زبان مبداء

ب) انواع لغتنامه‌های تك زبانه عمومي و تخصصي

ج) انواع لغتنامه‌های دوزبانه عمومي و تخصصي

د) محيطي آرام و ريلكس براي داشتن تمركز حواس مافي

ترجمه
ترجمه

انواع ترجمه

براي این مطلب تقسيم بندي‌های مختلفي وجود دارد ولي با توجه به هدف راه‌ اندازي اين وبلاگ فقط به ذكر تقسيم بندي زير اكتفا مي كنيم.

الف) مفهوم محوري: اين نوع از ترجمه بر اساس زيرساخت زبان مبداء انجام مي شود كه در فرايند ‌آن عوامل مهمي از قبيل ادبيات حاكم در زمان ترجمه، جو فرهنگي حاكم، منظور اصلي نويسنده در نظر گرفته مي شود

مترجم بايد به گونه اي تسلط به متن داشته باشد كه در نهايت بتواند از بين انواع معاني مختلف، معنايي كه مورد نظر نويسنده بوده است را به خوبي تشخيص دهد و به زبان مقصد برگردان كند.  

 ب) لغت محوري: اين نوع از ترجمه بر اساس زبان مبداء انجام مي شود و فرآيند بسيار كوتاهي دارد و در اصل اين فرآيند عوامل فوق چندان در نظر گرفته نمي شوند.

  تنها هاله اي از منظور اصلي نويسنده در نظر گرفته مي شود و معمولاً توسط مترجمان غير حرفه اي انجام مي شود كه تسلط چنداني به متن نداشته و نمي توانند از بين انواع معاني مختلف، معنايي كه مورد نظر نويسنده بوده است را به خوبي تشخيص دهد و به زبان مقصد برگردان كند.

تكنيكهاي ترجمه چيست؟

تكنيكهايي وجود دارند كه كم و بيش تمامي توسط مترجمان مورد قبول واقع شده است. در صورتي كه علاقه‌مند به ترجمه حرفه‌ای باشيد بهتر است اين تكنيكها را كم و بيش در كار خود مورد استفاده قرار دهيد.

1) قرض گرفتن لغات: در صورتي كه در زبان مقصد معادلي براي لغات زبان مبدا وجود نداشته باشد، و يا اگر هم وجود داشته باشد زياد طبيعي به نظر نمي رسد و يا احساس زبان مبدا را منتقل نمي كند. در اين صورت مي توانيد لغت زبان مبدا را در ترجمه استفاده كنيد. به طور مثال نمي توانيد از واژه “پنجره” براي windows”  ” در كامپيوتر استفاده كنيد.

2) واژه برساخت: ترجمه جز به جز زبان مبدا به طور مثال به جاي “News Paper ” از “كاغذ اخبار” فارسي استفاده كنيم.

3) واژه به واژه: در صورتي كه ابهامي در زبان مبداء وجود داشته باشد، چون به عنوان مترجم شما حق نداريد كه حالت ابهام را برطرف كنيد، چون نويسنده اصلي بنا را بر اين گذاشته بود كه دو پهلو حرف بزند.

 شما هم بايد از اين تكنيك استفاده كنيد تا به همان صورت ترجمه كنيد. به طور مثال در جمله زير نويسنده مي گويد كه “مردي را با چتر ديدم”. معين نيست كه آيا مردي كه ديده شد چتر داشت و يا مردي كه ديد چتر داشت.

I have seen the man with an umbrella

4) باز آفريني: زماني كه امكان پيروي از ساختار زبان مبداء وجود ندارد، از اين تكنيك استفاده مي شود. تا بهتر بتوان منظور نويسنده را بيان نمود. به طور مثال معادل فارسي عبارت زير را بگوييم “ماهيت فعل ارتكابي” كه اگر بخواهيم از خود ساختار اصلي پيروي كنيم بايد بگوييم “عمل خودش”

The act itself

زرد نیوز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *