خودآگاهی یا خویشتن آگاهی (SELF-AWARENESS) به چه معناست؟

خودآگاهی یا خویشتن آگاهی (SELF-AWARENESS) به چه معناست؟

در این مطلب قصد داریم درباره‌ی یک مهارت خودپروری مهم به نام خویشتن آگاهی یا خودآگاهی (SELF-AWARENESS)، صحبت کنیم. ابتدا می‌گوییم که این مهارت اصلا به چه معناست و چه مفهومی دارد. سپس در رابطه با اهمیت آن صحبت خواهیم کرد و در انتها روش‌هایی را معرفی می‌کنیم که می‌توانید این مهارت را در خود پرورش دهید.

تعریف و مفهوم خودآگاهی، خودآگاهی درونی و خودآگاهی بیرونی

اگر بخواهیم یک تعریف اساسی و اولیه از خویشتن آگاهی را به شما بگوییم، به این شکل است: توانایی دیدن و ارزیابی خود، به شکلی که آگاهانه و دقیق باشد. مثلا اگر خودآگاهی درونی را بخواهیم وارسی کنیم، به این می‌رسیم که زمانی که شما بتوانید نقاط قوت و ضعفتان را شناسایی کنید، احساستان را نسبت به هر چیزی کنترل کنید و چیزهایی را که در زندگی برایشان ارزش قائل هستید را بشناسید، آنگاه می‌توانیم بگوییم که شما خودآگاهی درونی دارید. همچنین از نشانه‌های خودآگاهی درونی این است که باید بدانید تمام افکار، احساسات و ارزش‌های شما چگونه بر کارهایتان تاثیر می‌گذارد.

و اما تعریف خودآگاهی بیرونی نیز این است که متوجه شویم ما از بیرون چگونه دیده می‌شویم و چگونه بر دیگران تاثیر می‌گذاریم. در نهایت این کنترل را بتوانیم بر روی خود داشته باشیم که بتوانیم آن تاثیری که دوست داریم را بر دیگران داشته باشیم. جالب است بدانید که هیچ کس در طول زندگی نمی‌تواند خود را آنگونه که دیگران او را می‌بینند، ببیند.

اهمیت خودآگاهی

تعداد زیادی از افراد، از جمله خود ما (احتمالاً)، اصلا نمی‌دانیم چگونه زمان خود را می‌گذرانیم، روزهایمان را شب می‌کنیم و نمی دانیم که چرا روزمان به شکل یکسان با دیروز گذشت. ما احساس خود یا اقداماتی را که در طول روز انجام دادیم، چک و بررسی نمی کنیم. ما خویشتن آگاهی را تمرین نمی کنیم.

در صورتی که اگر ما خودآگاهی داشته باشیم، می‌توانیم با وضوح آنچه می‌گذرانیم را ببینیم. همچنین با پذیرش مسئولیت و افکار و کارهایمان، می‎توانیم زندگی‌مان را از هر جهتی بهبود ببخشیم.

خودآگاهی همچنین باعث می‌شود، اعتماد به نفسمان افزایش یابد، خلاقیت و مهارت‌هایمان را کشف کنیم و ارتباطاتمان در زندگی و کار را بهبود ببخشیم.

افراد دارای خویشتن آگاهی چه ویژگی‌هایی دارند؟

  • فروتنی
  • بخشش
  • ذهنیت مبتنی بر رشد و یادگیری
  • تسلط عاطفی
  • اعتماد به نفس
  • وضوح

در ادامه ببینیم که هر یک از این ویژگی‌ها به چه معناست و چه ربطی به خودآگاهی در افراد دارد؟

در رابطه با فروتنی در افراد خودآگاه، در حالت کلی اینطور است که وقتی یک شخص از خودش و احساسات و درک و فهمش آگاهی دارد، یعنی می‌داند که یک سری چیزها را نمی‌داند. آن‌ها نقاط ضعف خود را می‌شناسند. بنابراین فروتن هستند.

و از طرفی در رابطه با ویژگی بخشش در افراد خودآگاه، در حالت کلی اینطور است که از آنجایی که این افراد دارای ویژگی فروتنی هستند، بنابراین درک می‌کنند که همانطور که خودشان ممکن است اشتباه کنند، دیگران نیز می‌توانند مرتکب اشتباه شوند. بنابراین به راحتی می‌توانند دیگران را ببخشند.

شاید افراد زیادی با ویژگی ذهنیت مبتنی بر رشد و یادگیری آشنا نباشند. این ویژگی و یا مفهوم به این معنی است که افراد می‌توانند در کارهای مختلف رشد کنند و خود را بهبود بخشند. افرادی که خودآگاهی دارند، از آنجایی که نقاط ضعف خود را به خوبی می‌شناسند و نقاط قوت خود را نیز مسلط هستند، از نقاط قوت خود استفاده کرده و نقاط ضعف را بهبود می‌بخشند و همراه رشد و یادگیری را در پیش می‌گیرند. این ویژگی ذهنیت مبتنی بر رشد و یادگیری، به این معنی است که آن‌ها به دنبال بهبود خود و جهان هستند.

در رابطه با تسلط عاطفی در افراد دارای خودآگاهی: خویشتن آگاهی فقط به معنای آگاهی از احساسات نیست، بلکه به معنایی توانایی در کنترل این احساسات نیز است. تسلط عاطفی چیزی است که به شما امکان رشد می دهد.

اعتماد به نفس در افراد خودآگاه، به دلیل کشف نقاط قوت در این افراد توسط خودشان و استفاده از آن‌ها به بهترین وجه، شکل می‌گیرد.

ویژگی وضوح (Clarity) در افراد خودآگاه از این نشات می‌گیرد که از آنجایی که شما ویژگی خودآگاهی را به دست آوردید، توانایی دیدن تصویر بزرگتر را نیز به دست خواهید آورد. متوجه خواهید شد که در پازل زندگی کجا قرار می گیرید.

سطوح مختلف خودآگاهی

خودآگاهی سطح‌های مختلفی دارد. که این سطوح از سطح خودآگاهی صفر (پایین‌ترین)، شروع می‌شود و تا اوج خودآگاهی (بالاترین) ادامه دارد. اکثر ما، در سطحی بین این سطوح هستیم. برای رسیدن به بالاترین سطح، باید تمرین ذهن آگاهی کنیم.

اما چگونه می‌توانیم خودآگاهی را در خود، بهبود ببخشیم؟

نحوه توسعه خودآگاهی در وجودمان

حالا تا اینجا با خودآگاهی، سطوح آن، ویژگی‌ افرادی که آن را دارا هستند، آشنا شدیم، خب دانستن این‌ها به تنهایی چه فایده‌ای دارد؟

فقط شناخت این ویژگی‌ها کافی نیست. بلکه ما باید سعی کنیم این ویژگی را خودمان ایجاد کنیم و یا در صورت وجود، آن را بهبود و توسعه بخشیم. در ادامه ما به معرفی روش‌هایی می‌پردازیم که می‌توانید با استفاده از آن‌ها به توسعه خودآگاهی در وجودتان، بپردازید.

  1. 6 نیاز اصلی انسان را بشناسید!
  2. باورهایی که باعث محدودیت شما شده است را پیدا کنید!
  3. به احساساتی که دارید، فکر کنید و بیندیشید!
  4. پیاده روی کنید!
  5. در مورد خودتان در دفتری بنویسید!
  6. مدیتیشن کنید!
  7. به دنبال فیدبک و نقد سازنده از سمت دیگران باشید!
  8. ذهن خود را تغذیه کنید!
  9. تست شخصیت شناسی بزنید!
  10. خودآگاهی را به یک عادت تبدیل کنید!

6 نیاز اصلی انسان

ما از لحاظ ذهنی برای زندگی، 6 نیاز اصلی داریم. این 6 نیاز که باید به خوبی آن‌ها را بشناسیم تا بتوانیم برای رسیدن به خودآگاهی، از آن‌ها استفاده کنیم، عبارتند از:

  1. اطمینان
  2. تنوع
  3. اهمیت
  4. ارتباط
  5. رشد
  6. مشارکت

درک نیازهای اصلی شما برای خودآگاهی شما ضروری است.

باورهای محدودکننده و خودآگاهی

معنایی که ما به هر یک از شش نیاز انسان می دهیم از تجربیات گذشته ما سرچشمه می گیرد. تجربیات ما همچنین ما را با باورهای محدودکننده ای مواجه می کند که بر نحوه نگرش ما به خود و دیگران تأثیر می گذارد. ساختارشکنی این باورها برای یافتن خودآگاهی ضروری است.

به احساساتی که دارید، فکر کنید و بیندیشید!

نیازهای انسانی و باورهای محدودکننده‌ی ما، بر احساسات ما تأثیر می‌گذارد و احساسات ما بر افکار ما تأثیر می گذارد. افکار ما بر اعمال ما تأثیر می گذارد. سرکوب احساسات به ندرت می‌تواند به شما کمک کند. در عوض، این که به خود اجازه دهید احساساتتان را بدون قضاوت حس کنید، همان تعریف خودآگاهی است.

پیاده روی کنید!

چرا پیاده روی؟

زیرا پیاده روی بهترین فرصت برای فکر کردن به خود است. وقتی دائم در حال دیدن سریال و گشتزنی در اینستاگرام و کار کردن هستید، وقتی برای فکر کردن به خودتان ندارید. در حالی که پیاده روی می‌توان حواس شما را از این چیزها پرت کند. ثابت شده است که پیاده روی در طبیعت باعث کاهش اضطراب و تشویق به تفکر می شود.

در مورد خودتان در دفتری بنویسید!

راه دیگر برای بهبود خودآگاهی، این است که در مورد خودتان در دفتری بنویسید. لیستی از نقاط قوت و ضعف خود را در یک دفتر تهیه کنید. هنگامی که آن‌ها را شناسایی کردید، می توانید آن برای تعیین اهداف برای ایجاد نقاط قوت و بهبود نقاط ضعف خود استفاده نمایید.

مدیتیشن

پیش از این در رابطه با فواید مدیتیشن و چگونگی انجام مدیتیشت در یک مطلب دیگر، بصورت کامل توضیح داده‌ایم. در صورتی که علاقه به خواندن این مطلب دارید، این مطلب را از دست ندهید.

مدیتیشن کمک می‌کند تا حضور بیشتری داشته باشید و به شما فرصتی برای تفکر می‌دهد.

به دنبال فیدبک و نقد سازنده از سمت دیگران باشید!

پیش از این درباره تعریف خودآگاهی بیرونی صحبت کردیم. یکی از راه‌هایی که می‌توانید خودآگاهی بیرونی خود را بهبود ببخشید، این است که از دیگران درخواست فیدبک و نقد سازنده کنید. از دوستان صمیمی، خانواده و همکاران قابل اعتماد می‌توانید این درخواست را داشته باشید.

تغذیه‌ی ذهن

مطالعه‌ی کتاب و مقاله و …، ذهن شما را تغذیه می‌کند. البته بهتر است که بیشتر به دنبال اطلاعاتی متفاوت به دیدگاه خودتان باشید تا چیزهای جدید بیاموزید. تغذیه ذهن به شما امکان می دهد افکار و احساسات خود را با دیگران مقایسه کنید، ریشه باورهای خود را پیدا کنید و خودآگاهی را بهبود و توسعه بخشید.

تست شخصیت شناسی بزنید!

تست‌های شخصیت شناسی موجود در سایت‌ها و کتاب‌های مختلف باعث می‌شوند که شما با ابعاد مختلف شخصیتی خود آشنا شوید و خودتان را بهتر بشناسید و خودآگاهی‌تان را بهبود ببخشید.

خودآگاهی را تبدیل به عادت کنید!

حقیقت این است که خودآگاهی یک عادت است، نه یک هدف یکباره. ما هر روز در حال رشد و تغییر هستیم و خودآگاهی ما نیز باید تغییر کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.