پول فیات

پول فیات (Fiat money) چیست؟

مقدمه

پول فیات (Fiat Money) ارزی است که یک دولت آن را چاپ می‌کند اما یک کالای فیزیکی مانند طلا یا نقره از آن پشتیبانی نمی‌کند، بلکه خود دولت ضامن ارزش آن می‌باشد. ارزش پول فیات از رابطه بین عرضه و تقاضا و ثبات دولت صادرکننده آن بدست می‌آید نه ارزش کالایی که پشتوانه آن است. بیشتر ارزهای کاغذی مدرن، ارزهای فیات هستند، از جمله دلار آمریکا، یورو و سایر ارزهای اصلی جهانی. با ادامه این مطلب از زرد نیوز همراه باشید

نکات مهم

  • پول فیات ارزی است که یک دولت آن را چاپ و از آن پشتیبانی می‌کند و کالایی مانند طلا حافظ ارزش آن نیست.
  • پول فیات به بانک‌های مرکزی کنترل بیشتری بر اقتصاد می‌دهد. زیرا آن‌ها می‌توانند میزان چاپ پول را کنترل کنند.
  • اکثر ارزهای کاغذی مدرن، مانند دلار آمریکا، ارزهای فیات هستند.
  • یکی از خطرات پول فیات این است که دولت‌ها مقدار زیادی از آن را چاپ می‌کنند و در نتیجه تورم فوق العاده‌ای ایجاد می‌شود.

آشنایی با پول فیات

اصطلاح “fiat” یک واژه لاتین است که اغلب به عنوان “آن را باید” یا “اجازه دهید انجام شود” ترجمه می‌شود. بنابراین، ارزهای فیات فقط به این دلیل ارزش دارند که دولت صادرکننده آن ضامن ارزش آن است. به عبارات دیگر،  پول فیات به خودی خود، هیچ کاربردی ندارد.

ارز فیات زمانی به وجود آمد که دولت‌ها از یک کالای فیزیکی با ارزش مانند طلا یا نقره سکه ضرب می‌کردند یا یک پول کاغذی چاپ می‌کردند که می‌‌شد آن را برای خرید مقدار مشخصی از کالای فیزیکی استفاده کرد. با این حال، (پول) فیات غیرقابل تبدیل است و از آنجایی که هیچ کالای پشتوانه‌ای ندارد، قابل معاوضه نیست.

از آنجایی که پول فیات به ذخایر فیزیکی مانند ذخیره ملی طلا یا نقره مرتبط نیست، خطر از دست رفتن ارزش آن به دلیل تورم یا حتی بی ارزش شدنش در صورت ابر تورم وجود دارد. در برخی از بدترین نمونه‌های ابر تورم، مانند مجارستان پس از جنگ جهانی دوم، نرخ تورم می‌تواند در یک روز دو برابر شود.

علاوه بر این، اگر مردم اعتماد خود را به پول یک کشور از دست بدهند، آن پول دیگر ارزشی نخواهد داشت. این بسیار متفاوت از ارزی است که برای مثال، طلا پشتوانه آن است. چراکه بازار‌های مختلف مانند ساخت زیورآلات، دکوراسیون و همچنین ساخت وسایل الکترونیکی، فضاهایی هستند که تقاضای طلا در آن‌ها وجود دارد.

تاریخچه پول فیات در ایالات متحده

دلار آمریکا به عنوان پول فیات و رسمی این کشور در نظر گرفته شده که برای پرداخت بدهی‌های خصوصی و دولتی پذیرفته می‌شود. پول رسمی اساساً هر ارزی است که دولت آن را قانونی اعلام کند. بسیاری از دولت‌ها یک ارز فیات صادر می‌کنند، سپس با تنظیم آن به عنوان استاندارد بازپرداخت بدهی، آن را به پول رسمی کشور تبدیل می‌کنند.

در گذشته مالی ایالات متحده، پشتوانه پول این کشور طلا (و در برخی موارد، نقره) بوده است. با تصویب قانون بانکداری اضطراری در سال ۱۹۳۳، دولت فدرال شهروندان را از مبادله ارز با طلای دولتی منع کرد. سیستم مالی “استاندارد طلا“، از پول ایالات متحده با طلای فدرال حمایت می‌کرد. اما در سال ۱۹۷۱ و زمانی که ایالات متحده نیز تبادل طلا با دولت‌های خارجی در ازای دلار آمریکا را متوقف کرد، فعالیت این سیستم مالی به طور کامل پایان یافت.

از آن زمان و همانطور که روی اسکناس‌ها قبلا چاپ می‌شد، دلارهای آمریکا توسط “اعتماد و اعتبار کامل” دولت ایالات متحده پشتیبانی می‌شود و به عنوان “پول رسمی برای بازپرداخت همه بدهی‌های دولتی و خصوصی” قابل استفاده می‌باشد، اما “قابل تعویض با پول قانونی در خزانه داری ایالات متحده یا در هیچ بانک فدرال رزرو نیست”. دلار آمریکا حالا “پول رسمی” این کشور است و بر خلاف “پول قانونی” ، قابل تعویض با طلا و سایر کالا‌ها می‌باشد.

مزایا و معایب پول فیات

مزایا

پول فیات به عنوان یک ارز زمانی خوب عمل می‌کند که بتواند نقش‌هایی که اقتصاد از آن به‌ عنوان واحد پولی انتظار دارد را ایفا کند. این نقش‌ها عبارتند از حفظ ارزش، ارائه یک حساب عددی و تسهیل مبادلات. همچنین دارای حق الضرب عالی می‌باشد، به این معنی که تولید آن مقرون به صرفه تر از ارزی است که مستقیماً به یک کالا وابسته است.

ارزهای فیات در قرن بیستم تا حدی به این دلیل اهمیت یافتند که دولت‌ها و بانک‌های مرکزی به دنبال محافظت از اقتصاد خود در برابر بدترین تأثیرات رونق و رکود طبیعی چرخه تجاری بودند. از آنجایی که پول فیات مانند طلا منبعی کمیاب یا ثابت نیست، بانک‌های مرکزی کنترل بسیار بیشتری بر عرضه آن دارند. این امر به آن‌ها قدرت می‌دهد تا متغیرهای اقتصادی مانند عرضه اعتبار، نقدینگی، نرخ بهره و سرعت نوسان را کنترل کنند. به عنوان مثال، فدرال رزرو ایالات متحده دو وظیفه پایین نگه داشتن نرخ بیکاری و تورم را بر عهده دارد.

معایب

با این حال، بحران وام مسکن در سال ۲۰۰۷ و رکود مالی متعاقب آن، این باور که بانک‌های مرکزی لزوماً می‌توانند با تنظیم عرضه پول از بحران اقتصادی یا رکود جدی آن جلوگیری کنند را متزلزل کرد. برای مثال، ارزی که طلا پشتوانه آن است، به دلیل محدودیت عرضه طلا، عموماً از پول فیات پایدارتر است. پول فیات به دلیل عرضه نامحدود، فرصت‌های بیشتری برای ایجاد حباب دارد.

پول فیات دارای انعطاف پذیری می‌باشد و به بانک‌های مرکزی اجازه می‌دهد تا کنترل بیشتری روی اقتصاد داشته باشند. علاوه بر این، حق الضرب آن بسیار مقرون به صرفه و اقتصادی است.

با این حال، پول فیات همیشه خطر تورم را به همراه دارد و با آن نمی‌توان به طور کامل از اقتصاد محافظت کرد. همچنین، خطر ایجاد حباب اقتصادی همیشه وجود دارد.

مثالی از عدم موفقیت پول فیات: ابر تورم

کشور آفریقایی زیمبابوه نمونه‌ای از بدترین حالت ممکن را در اوایل دهه ۲۰۰۰ تجربه کرد. در پاسخ به مشکلات جدی اقتصادی، بانک مرکزی این کشور با سرعتی سرسام آور شروع به چاپ پول کرد که در نتیجه آن ابر تورم ایجاد شد. کارشناسان معتقدند در آن زمان، این ارز ۹۹/۹ درصد از ارزش خود را از دست داد. قیمت‌ها به سرعت افزایش یافت و مصرف‌کنندگان مجبور به حمل کیسه‌های پول فقط برای خرید کالاهای اساسی شدند. در اوج بحران، دولت زیمبابوه مجبور به انتشار اسکناس ۱۰۰ تریلیون دلاری زیمبابوه شد. در نهایت، ارزهای خارجی بیشتر از دلار زیمبابوه مورد استفاده قرار گرفت.

چرا پول فیات ارزشمند است؟

برخلاف پول‌های مبتنی بر کالا مانند سکه‌های طلا یا اسکناس‌های کاغذی قابل تعویض 

با فلزات گرانبها (مثل کوپن‌ها)، پول فیات کاملاً با اطمینان و اعتماد کامل به دولت صادرکننده آن پشتیبانی می‌شود. یکی از دلایلی که این امر یک برتری محسوب می‌شود این است که دولت‌ها از شما می‌خواهند که مالیات را با پول فیاتی که صادر می‌کنند، بپردازید. از آنجایی که همه باید مالیات بپردازند و در غیر این صورت با مجازات‌های سخت یا زندان مواجه می‌شوند، مردم در پرداخت آن را می‌پذیرند (این به عنوان نظریه چارتالیسم شناخته می‌شود). سایر نظریه‌های پول، مانند نظریه اعتبار، معتقدند که از آنجایی که همه پول‌ها یک رابطه اعتباری و بدهی دارند، مهم نیست که پول توسط چیزی برای حفظ ارزش آن پشتیبانی شود.

چرا اقتصادهای مدرن از پول فیات حمایت می‌کنند؟

قبل از قرن بیستم، اکثر کشورها از نوعی استاندارد طلا یا ضمانت یک کالا برای تعیین و حفظ ارزش پول استفاده می‌کردند. با افزایش مقیاس و گستره تجارت و امور مالی بین‌المللی، مقدار محدود طلایی که از معادن و انبارهای بانک مرکزی بیرون می‌آمد نمی‌توانست با ارزش جدیدی که ایجاد می‌شد هماهنگی داشته باشد و باعث اختلالات جدی در بازارها و تجارت جهانی می‌شد. پول فیات به دولت‌ها انعطاف بیشتری برای مدیریت پول خود، تعیین سیاست‌های پولی و ثبات بازارهای جهانی می‌دهد. همچنین به سیستم “بانکداری ذخیره کسری” اجازه می‌دهد که به بانک‌های تجاری اجازه دهند مقدار پول موجود را برای پاسخگویی به تقاضای وام‌گیرندگان چاپ کنند.

‌گزینه‌های جایگزین پول فیات کدام‌اند؟

امروزه تقریباً هر کشوری دارای پول رسمی است که همان پول فیات می‌باشد. با اینکه که شما می‌توانید طلا و سکه.های طلا را بخرید و بفروشید، این سکه‌ها به ندرت در مبادله یا برای خریدهای روزمره استفاده می‌شوند و بیشتر یک دارایی کلکسیونی یا سوداگرانه هستند. ارزهای دیجیتال، مانند بیت کوین، در دهه گذشته برای ماهیت تورمی ارزهای فیات چالشی ایجاد کرده‌اند. اما علیرغم افزایش علاقه و پذیرش آن‌ها، به نظر نمی‌رسد این دارایی‌های مجازی به معنای سنتی “پول” کاربرد داشته باشند.

آیا استفاده از پول فیات به ابر تورم منجر نمی‌شود؟

زمانی که یک کشور واحد پولی خود را چاپ می‌کند، همیشه امکان ابرتورم وجود دارد. با این حال، اکثر کشورهای توسعه یافته تنها دوره‌های متوسطی از تورم را تجربه کرده‌اند. در واقع، داشتن سطح پایین و ثابت تورم به عنوان یک محرک مثبت برای رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری تلقی می‌شود. زیرا مردم را تشویق می‌کند تا پول خود را به جای بیکار ماندن و از دست دادن قدرت خرید در طول زمان روی کار بگذارند.

داشتن یک ارز نسبتاً قوی و با ثبات نه تنها یکی از وظایف بانک‌های مرکزی مدرن است، بلکه ارزش پولی که به سرعت کاهش می‌یابد برای تجارت و تامین مالی مضر است. علاوه بر این، مشخص نیست که آیا ابر تورم‌ ناشی از “چاپ اضطراری” پول است یا خیر. در واقع، ابر تورم‌ها  همواره‌ در طول تاریخ اتفاق افتاده‌اند. حتی زمانی که ارزش پول بر اساس فلزات گرانبها بوده است. و همه ابر تورم‌های معاصر با یک فروپاشی اساسی در اقتصاد تولید و یا بی ثباتی سیاسی در کشور آغاز شده‌اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.