شاخص قیمت مصرف‌کننده چیست؟

مقدمه

شاخص قیمت مصرف کننده، تغییرات ماهانه در قیمت‌هایی که مصرف کنندگان پرداخت می‌کنند را اندازه گیری می‌کند. اداره آمار کار، شاخص قیمت مصرف‌کننده را به عنوان میانگین وزنی قیمت‌ها برای سبدی از کالاها و خدمات که نماینده مجموع هزینه‌های مصرف‌کننده در یک اقتصاد است، محاسبه می‌کند.

شاخص قیمت مصرف‌کننده یکی از محبوب ترین معیارهای تورم و تورم منفی است. گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده از روش بررسی متفاوتی نسبت به شاخص قیمت تولیدکننده استفاده می‌کند. نمونه قیمت‌ها و وزن‌های شاخص که تغییر در قیمت‌های دریافتی توسط تولیدکنندگان کالا و خدمات را اندازه‌گیری می‌کند، شامل موارد مورد بررسی در شاخص قیمت مصرف‌کننده می‌شود.

نکات مهم

  • شاخص قیمت مصرف‌کننده تغییرات کلی در قیمت‌های مصرفکننده را بر اساس یک سبد کالا و خدمات در طول زمان اندازه گیری می‌کند.
  • این شاخص پرکاربردترین معیار برای سنجش تورم است که سیاستگذاران، بازارهای مالی، کسب و کارها و مصرف کنندگان از آن پیروی می‌کنند.
  • شاخص قیمت مصرف‌کننده به طور گسترده بر اساس شاخصی است که ۹۳ درصد از جمعیت یک کشور را پوشش می‌دهد. علاوه بر این، یک شاخص دیگر وجود دارد که با حقوق کارمندان دفتری و کارگران دولت مرتبط می‌باشد و برای تعدیل هزینه‌های زندگی و مزایای دولتی آن‌ها استفاده می‌شود.
  • شاخص قیمت مصرف‌کننده بر اساس حدود ۹۴ هزار نمونه قیمت تعیین می‌شود. ۲۳ هزار مرکز خرید و مراکز خدماتی و همچنین ۴۳ هزار واحد مسکونی اجاره‌ای، این نمونه قیمت‌ها را فراهم می‌کنند.
  • اجاره مسکن برای تخمین تغییر در قیمت خانه استفاده می‌شود. این رقم که یک سوم شاخص قیمت مصرف‌کننده را تشکیل می‌دهد، شامل خانه‌های دارای ساکن نیز می‌شود.

آشنایی با مفهوم شاخص قیمت مصرف‌کننده

اداره آمار کار، ماهیانه حدود ۹۴ هزار نمونه قیمت را از حدود ۲۳ هزار محل فروش کالاهای اساسی و مؤسسات خدمات جمع آوری می‌کند. در این بین دو شاخص مصرف‌کننده از این داده‌ها بدست می‌آید که بیشتر بر روی قیمت‌هاس شهری متمرکز هستند. با این حال دولت تلاش می‌کند این نمونه قیمت‌ها را در مکان مختلف اندازه گیری کند تا ۹۳ درصد از جمعیت را پوشش دهد.

مالیات و شاخص قیمت مصرف‌کننده

شخص قیمت مصرف‌کننده کارمزد‌هایی که افراد هنگام خرید می‌پردازند به علاوه مالیات فروش یا مالیات غیر مستقیم را نیز شامل می‌شود. در حالی که مالیات بر درآمد و قیمت سرمایه‌گذاری‌ها مانند سهام، اوراق قرضه یا بیمه‌هایی مانند بیمه عمر، بخشی از این شاخص نیستند.


قیمت‌های مسکن که تقریباً یک سوم از کل این شاخص را تشکیل می‌دهند، بر اساس بررسی قیمت‌های اجاره ۴۳ هزار واحد مسکونی بدست می‌آید. از این روش برای محاسبه افزایش یا کاهش قیمت مسکن یا اجاره بها نیز استفاده‌ می‌کنند.

  گفتنی است که این ۴۳ هزار واحد مسکونی از سراسر کشور انتخاب می‌شوند و شامل محل‌های ثروتمند یا فقیر نشین نیز می‌شوند. این اقدام با این هدف انجام می‌شود تا دید بهتری نسبت به قیمت مسکن ارائه دهد.

برای محاسبه شاخص‌های تشکیل دهنده شاخص قیمت مصرف‌کننده، از داده‌‌های اثر جایگزینی (Substitution Effect) استفاده می‌کنند. اثر جایگزینی یعنی یک فرد زمانی که یک نوع محصول گران می‌شود، دیگر از آن خرید نمی‌کند یا هزینه‌ای که برای می‌پرداخت را کاهش می‌دهد.

اثر جایگزینی همچنین داده‌های قیمتی مرتبط با تغییرات در کیفیت و ویژگی‌های هر محصول را تعدیل می‌کند. ارزیابی قیمت به ارزش، در طبقه‌بندی محصولات و خدمات در شاخص‌های قیمت مصرف‌کننده،  مربوط به الگوهای هزینه مصرف‌کننده اخیر است که از یک نظرسنجی جداگانه به دست آمده.

شاخص قیمت مصرف‌کننده چگونه اعلام می‌شود؟

همان‌طور که گفتیم، اداره آمار کار نهادی است که شاخص قیمت مصرف‌کننده را ماهانه منتشر می‌کند. در این شاخص تفاوت قیمت‌های ماه قبل لحاظ می‌شود تا درک درستی از شیب تغییر قیمت‌ها ایجاد شود.

جداول مرتبط با اسن شاخص، به تفصیل تغییرات قیمت را برای انواع کالاها و خدمات، بر اساس هشت طبقه‌بندی هزینه نشان می‌دهد.

زیرشاخه‌ها، تغییرات قیمت را برای همه چیز از گوجه فرنگی و سس سالاد گرفته تا تعمیرات خودرو و بلیط مسابقات ورزشی تخمین می‌زنند. تغییر قیمت برای هر زیرگروه با و بدون تعدیل فصلی ارائه می‌شود.

علاوه بر شاخص‌های تشکیل دهنده شاخص قیمت مصرف‌کننده کننده که دولت آن‌ها را تعیین می‌کند، اداره آمار کار نیز شاخص قیمت مصرف‌کننده‌ای را برای شهرهای بزرگ، مناطق شهری و غیر شهری و غیره، به صورت جداگانه منتشر می‌کند. به عبارت دیگر از این شاخص می‌توانیم میزان تغییر قیمت را در هر شهر و روستا پیدا کنیم. این تغییر قیمت‌ها ممکن است بر اساس شرایط هر استان با دیگری متفاوت باشند. در آخر از تمام این شاخص‌ها معدل گیری می‌شود تا شاخص قیمت مصرف‌کننده کل کشور بدست آید.

شاخص قیمت مصرف‌کننده چگونه استفاده می‌شود؟

شاخص قیمت مصرف‌ کننده به طور گسترده توسط فعالان بازار مالی برای سنجش تورم و توسط فدرال رزرو برای تنظیم سیاست پولی خود استفاده می شود. کسب و کارها و مصرف کنندگان نیز از شاخص قیمت مصرف‌ کننده برای اتخاذ تصمیمات اقتصادی آگاهانه استفاده می‌کنند. از آنجایی که شاخص قیمت مصرف‌ کننده تغییر در قدرت خرید مصرف کنندگان را اندازه گیری می‌کند، اغلب یک عامل کلیدی در مذاکرات پرداخت است.

شاخص قیمت مصرف‌کننده و اجزای آن نیز به‌ عنوان یک کاهش‌دهنده تورم برای سایر شاخص‌های اقتصادی، از جمله فروش کالا به صورت خرده‌فروشی (مانند سوپرمارکت‌های کوچک شهری) و درآمدهای ساعتی/هفتگی، استفاده می‌شود تا تغییرات اساسی را از تغییرات منعکس‌کننده در قیمت‌ها جدا کند.


تعدیل هزینه زندگی بر اساس شاخص قیمت مصرف‌ کننده بر پرداخت‌های دولت به تقریباً ۷۰ میلیون آمریکایی که مزایای تأمین اجتماعی و درآمد تأمین تکمیلی دریافت می‌کنند، تأثیر می‌گذارد. آنها همچنین برای پرداخت‌های بازنشستگی فدرال، یارانه ناهار مدرسه و دهک‌های مالیات بر درآمد اعمال می‌شوند.

نقدی بر روش محاسبه شاخص قیمت مصرف‌کننده

از آنجایی که شاخص قیمت مصرف‌ کننده برای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری اقتصادی بسیار حیاتی است، روش محاسبه آن مدت‌ها بحث‌برانگیز بوده است و ادعا می‌شود که تورم را کم‌تر یا بیش از حد نشان می‌دهد. گروهی از اقتصاددانان که در سال ۱۹۹۵ از سوی کنگره دولت آمریکا برای مطالعه این موضوع مأموریت یافته بودند، به این نتیجه رسیدند که این شاخص تورم را بیش از حد اعلام کرده است و به دنبال آن تغییرات محاسباتی برای انعکاس بهتر اثرات جایگزینی انجام شد.

اخیراً، منتقدان ادعا کرده‌اند که بروزرسانی و تعدیل تغییرات در کیفیت و ویژگی‌های محصولات، شاخص قیمت مصرف‌کننده را کمتر نشان می‌دهند. طبق گفته اداره آمار کار، تعدیل‌های قیمتی خودسرانه و بحث‌برانگیز، که از تکنیک‌های رگرسیون (پس‌گرایی) برای تنظیم قیمت‌ها است،‌ ویژگی‌های جدید بخش نسبتاً کوچکی از اقلام شاخص قیمت مصرف‌کننده را استفاده می‌کنند. به عبارت دیگر این عمل تأثیر خالص نزدیک به صفر بر شاخص دارد.

پرسش‌های متداول

شاخص قیمت مصرف‌کننده چگونه استفاده می‌شود؟

شاخص قیمت مصرف‌ کننده یک شاخص تورمی است که توسط سیاستگذاران و بازارهای مالی به دقت مورد بررسی قرار می‌گیرد. یکی از مواردی که این شاخص محاسبه می‌کند، هزینه‌های زندگی اقشار مختلف جامعه است.

شاخص قیمت مصرف‌کننده چگونه محاسبه می‌شود؟

اداره آمار کار ماهانه ۹۴ هزار نمونه قیمت را برای محاسبه شاخص‌ قیمت مصرف‌ کننده بررسی می‌کند و شاخص هر کدام از محصولات یا خدمات را متناسب با سهم آن از هزینه‌های اخیر مصرف‌ کننده وزن می‌کند تا تغییر کلی قیمت‌ها را محاسبه کند. این محاسبه همچنین اثر جایگزینی را نیز در نظر می‌گیرد زیرا مصرف کنندگان خرید را اقلامی که افزایش قیمت داشته‌اند را کاهش یا متوقف می‌کنند. شاخص قیمت مصرف‌ کننده همچنین با بروز‌شدن خدمات و محصولات، تغییر می‌کند.

به شاخص قیمت مصرف‌کننده چه نقد‌هایی می‌شود؟

مدت زیادی است که شاخص قیمت مصرف‌ کننده مکرراً مورد انتقاد قرار می‌گیرد. خیلی از منتقدان بر این عقیده هستند که شاخص قیمت مصرف‌ کننده، تورم را کم یا بیش از حد واقعی نشان می‌دهد. از آنجا که این شاخص مبتنی بر هزینه‌هایی است که مصرف کننده پرداخت می‌کند، هزینه‌های دیگر مانند هزینه‌های صرف‌شده برای مراقبت‌های بهداشتی را ردیابی نمی‌کند. به عبارت دیگر، این شاخص هزینه‌های قابل توجهی که صرف مراقبت‌های بهداشتی را در نظر نمی‌گیرد و به نسبت آن، تولید ناخالص داخلی را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر، انتقادات مربوط به تعدیل‌های کیفی مورد استفاده در این شاخص به‌طور گسترده توسط اقتصاددانان رد شده است.

سخن آخر

شاخص قیمت مصرف کننده یک معیار مهم اقتصادی است. این شاخص، میانگین تغییر در قیمت‌های که افراد در یک دوره زمانی برای سبدی از کالاها و خدمات پرداخت می‌کنند را اندازه گیری می‌کند. این شاخص را اداره آمار کار، به صورت ماهانه محاسبه و منتشر می‌کند. همانطور که گفتیم،  این شاخص یکی از رایج ترین معیارهای تورم است که سلامت و جهت اقتصاد را نشان می‌دهد. اما همچنین در سایر بخش‌ها، به ویژه برای کمک به مناسب سازی پرداخت‌های درآمد‌های خاص، مانند تامین اجتماعی و حقوق بازنشستگی برای بازنشستگان و خدمات مدنی دولت، مفید واقع می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.